گزارشی از غزال ایرانی

احتمالا تا کنون نام غزال ایرانی را شنیده اید
شاید هم دیدن تصویر غزال ایرانی، کنجکاوی شما را در مورد این خودروی خورشیدی افزوده باشد هر چه که باشد باید بگوییم راه
را درست انتخاب کرده اید و با خواندن این مقاله اطلاعات جامعی را فرا خواهید گرفت .
پروژه خودرو خورشیدی غزال ایرانی یکی از بزرگترین پروژه های دانشجو محور کشور و به تناسب آن دانشگاه تهران است این
پروژه در سال ۱۳۸۳ زیر نظر دکتر ابری نیا شروع شد .
گروه غزال ایرانی تاکنون سه خودرو خورشیدی غزال و همچنین خودروی تمام برقی آروین را طراحی و تولید نموده است و اکنون
در حال طراحی و ساخت نسل چهارم خودروی خورشیدی خود میباشد. هم اکنون مرکزی به نام مرکز طراحی و ساخت غزال
ایرانی نیز در دانشکده مهندسی مکانیک ایجاد شده است .
طراحی و تولید خودرو های خورشیدی در جهان از دهه ی ۸۰ میلادی آغاز شد
در حقیقت طراحی این نسل از خودرو ها پس از اختراع سلول های خورشیدی یکی از جذاب ترین فیلد ها برای پژوهش گران این
حوزه بود
اینکه بتوانید خودرویی داشته باشید و هیچ هزینه ای بابت سوخت نپردازید و یک سواری طولانی را به رایگان تجربه کنید بسیار
جذاب است
با گذشت چندسالی از اوایل دهه ی هشتاد این مسئله بیش از پیش جدی شد و کشور استرالیا با همکاری گروه شرکت های
بریجستون و پایونیر تصمیم به برگزاری مسابقه ای مختص خودروهای خورشیدی گرفت
ایده این مسابقات زمانی ایجاد شد که هنوز خبری از گرمایش زمین یا هزینه ی بالای نفت به شکل امروزی نبود
و حالا با وجود این مشکلات اهمیت این حوزه بسیار بیشتر شده است
در اهداف پیش بینی شده برای مسابقات صریحا به این نکته اشاره شده است که بی شک خودرو های خورشیدی نسل جدید
خودرو های امروزی خواهند بود و هدف از برگزاری این مسابقات ایجاد یک رقابت در سطح جهانی برای نمایش پیشرفت حوزه های
مرتبط و همچنین ایجاد انگیزه برای همه کشور ها و دانشگاه هاست
همچنین چشم اندازی که برای تولید انبوه این خودرو ها پیش بینی شده است سال ۲۰۳۰ میلادی میباشد چیزی کمتر از ۱۴
سال آینده
دانشگاه های مختلف و بزرگی همچون استنفورد،میشیگان، ایندهوون هلند و بوخوم آلمان سال هاست در این رقابت شرکت میکنند
این مسابقات هر دو سال یکبار برگزار میشود
و این دانشگاه ها تا امروز در همه ی ادوار مسابقات شرکت داشته اند و ۱۰ الی ۱۵ خودرو ساخته اند
حال اگر به جایگاه و قدرت کشور های فعال در زمینه این خودرو ها در جهان پس از نفت فکر کنید متوجه اهمیت بسیار این حوزه
خواهید شد
یکی از سوالاتی که ممکن است پیش بیاید این است که: آیا کشور های دیگر هم چنین مسابقاتی را برگزار میکنند یا استرالیا تنها
کشور این عرصه است
در پاسخ باید گفت اگر استرالیا تنها کشوری بود که این مسابقات را برگزار میکرد باید کمی در اهمیت این خودرو ها شک میکردیم
مگر میشود جهان فردا به این خودرو ها وابسته باشد و کشور های دیگر مسابقات داخلی یا جهانی دیگری را ترتیب نداده باشند
کشور آمریکا و همچنین افریقای جنوبی هم این مسابقات را برگزار میکنند تایوان هم چند دوره از این مسابقات را برگزار کرده
است همچنین ورژن اروپایی این مسابقات نیز به تازگی شکل گرفته است .
اما یک نکته ی حائز اهمیت این است که مسابقات استرالیا در این بین پر اعتبار ترین است
دلیلش واضح است
استرالیا سرزمین آفتاب است
تمامی استرالیا از صحراهای خشک تشکیل شده که شرایط آن برای مسابقه ای این چنینی بسیار عالی است
در حالی که به عنوان مثال مسیر مسابقات امریکا از ایالت کالیفرنیا شروع میشود و به ایالت آیووا ختم میشود
مسیری که تابش آفتاب در بسیاری از قسمت ها وجود ندارد یا بسیار ضعیف است در حقیقت در مسابقات اروپا و آمریکا جنبه ی
برقی خودرو های خورشیدی اهمیت بیشتری دارد
از مسیر صحبت شد
مسیر مسابقات از شمال تا جنوب استرالیا چیزی در حدود ۳۰۰۰ کیلومتر است
زمان مسابقات حدود ۱۰ روز است که چند روز اول به تست های استاتیکی و دینامیکی خودرو ها میگذرد تا مجوز حضور در
مسابقات بدان ها داده شود و سپس استارت مسابقه زده میشود
مسابقه ای طولانی که سرعت رکن مهمی دارد اما مهمتر از آن میزان مصرف انرژی خودرو است
مبدا شهر داروین استرالیا است و مقصد آدلاید
مسیر نیز یک جاده ی سرتاسری به نام استوارت های وی
بگذارید به غزال باز گردیم
دکتر ابری نیا پس از آشنایی با این مسابقات به این فکر افتادند که اگر ما هم در این مسابقات شرکت کنیم چندین هدف را با یک
اقدام نشانه رفته ایم .
مهمترین هدف انتقال علم از درون کلاس به محیط کارگاه است
شاید اگر بگوییم یکی از بزرگ ترین آرزو های هر مهندس مکانیکی ساخت یک خودرو است زیاد هم اغراق آمیز نگفته باشیم
دانشجوی توانمند ما برای اثبات خودش بر دنیا و داشتن یک احساس خوب باید علمی که اموخته را به عرصه عمل وارد کند آن را
آزموده و نتایجش را به عینه ببیند این نتایج را تحلیل کرده و کمبود ها را جبران کند
کار عملی و پروژه های بزرگ به افراد توانمند علمی احتیاج دارند اما مهمترین ویژگی افراد حاضر در پروژه باید پیگیری و انگیزه ای
قوی برای ادامه کار باشد
گفتیم که مسابقات استرالیا هر دو سال یک بار برگزار میشود
بنابراین افراد پروژه باید در تمامی این دو سال پی گیر پروژه باشند
در این دو سال روز هایی وجود دارد که بچه ها بطور شبانه روزی بدون اینکه به منزل بروند در کارگاه و در مرکز طراحی و ساخت
غزال ایرانی کار میکنند
حال شما شرایط مختلف کلاس ها و ازمون ها را در نظر بگیرید
پس افراد این پروژه باید بتوانند گاهی به بهای غزال از کار های دیگر خود صرف نظر کنند .
پروژه در سال ۱۳۸۳ اغاز شد
در این سال ۷ نفر از دانشجویان مهندسی مکانیک دانشگاه تهران به سرپرستی دکتر ابری نیا پس از آماده کردن مقدمات کار اقدام
به ساخت غزال ایرانی کردند
تیم در سال ۲۰۰۶ به مسابقات تایوان رفت و توانست مقام هفتم را کسب کند
این دستاورد بسیار بزرگ بود :
” ساخت خودرویی تمام خورشیدی با کمترین امکانات و هزینه های ممکن و شرکت در مسابقاتی جهانی ”
فارغ از نتیجه ی کسب شده حضور و رسیدن به خط پایان خود بزگترین دستاورد تیم بوده است
و همین دستاورد بود که آغازی برای ادامه ی راه شد و به تیم جرئت اندیشیدن به رقابتی بزرگ تر را داد
” مسابقات استرالیا ”
مشخصات فنی غزال ایرانی ۱ را میتوانید در اینجا ببینید :
تعداد سرنشین: یک نفر
تعداد چرخ: سه عدد )یک چرخ در عقب و دو چرخ در جلو(
نیروي محرکه: موتور الکتریکي روي چرخ عقب
سطح دریافت انرژی: ۹ مترمربع سلول خورشیدي
راندمان سلول هاي خورشیدي سیلیکني: ۱۸ درصد
وزن بدون سرنشین: ۴۵۰ کیلوگرم
سرعت متوسط: ۶۰ کیلومتر بر ساعت
حداکثر سرعت: ۹۰ کیلومتر بر ساعت
مسافت طي شده: ۶۰۰ ها و مسابقات انجام شده ¬ کیلومتر در تست
پس از غزال ایرانی ۱ با توجه به خروج اکثر بچه های غزال از کشور برای ادامه تحصیل و همچنین عدم حمایت اسپانسر ها پروژه
برای مدتی پیشرفتی نداشت
در سال ۲۰۰۹ دوباره تیمی متشکل از بچه های مکانیک و برق برای ساخت خودروی غزال ۲ تشکیل شد و در همین سال این
خودرو ساخته شد ولی به مسابقات استرالیا ۲۰۰۹ نرسید .
بچه های تیم ۲۱ نفر بودند و این بار دکتر بهزاد آسایی از دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر پردیس دانشکده های فنی دانشگاه
تهران نیز به عنوان سرپرست تیم برق به گروه خودرو خورشیدی دانشگاه تهران پیوستند .
همانطور که ذکر شد در مسابقات استرالیا خودرو های خورشیدی در کلاس های مختلف حضور دارند
غزال ایرانی ۱ یک خودروی تک سرنشین سه چرخ بود
غزال ۲ نیز در همان کلاس شرکت میکرد با این تفاوت که تمرکز تیم بر توسعه سیستم های مختلف خودرو بود
در این نسل از غزال شاهد دستگاهی به نام MPPT هستیم که برای اولین بار در کشور در دانشکده برق طراحی و شاخته شد
غزال ایرانی ۲ پس از صرف انرژی بسیار و در انبوهی از مشکلات که عمدتا مالی بود راهی مسابقات استرالیا شد
بچه های تیم تقریبا همیشه به این نکته اشاره میکنند که حضور تیمی از ایران برای بسیاری از تیم های شرکت کننده قابل باور
نبود
اما مهم باور این بچه ها به خودشان بود و همین باور سخت ترین قله ها را هموار کرده بود
مشخصات فنی خودرو خورشیدی غزال ایرانی ۲ را میتوانید در زیر مشاهده کنید :
تعداد سرنشین: یک نفر
تعداد چرخ: سه عدد )یک چرخ در عقب و دو چرخ در جلو(
نیروي محرکه: موتور الکتریکي روي چرخ عقب
سطح دریافت انرژي: ۶ مترمربع سلول خورشیدی
راندمان سلول هاي خورشیدي سیلیکني: ۲۱ درصد
وزن بدون سرنشین: ۲۴۰ کیلوگرم
سرعت متوسط: ۸۰ کیلومتر بر ساعت
حداکثر سرعت: ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت
مسافت طي شده: ۲۵۰۰ کیلومتر در تست ها و مسابقات انجام شده
سیستم هاي جستجوگر حداکثر نقطه توان (MPPT) توسط تیم خودرو خورشیدي طراحی و ساخته شده است .
پس از بازگشت از مسابقات استرالیا ۲۰۱۱ تمامی تمرکز تیم بر طراحی خودرویی برای مسابقات ۲۰۱۳ استرالیا قرار گرفت
استرالیا صحنه ی رقابتی جهانی است
بچه ها پس از مسابقات با دیدگاهی متفاوت شروع به طراحی خودرو خورشیدی غزال ایرانی ۳ کردند
هم صحبتی اعضای تیم های مختلف با یکدیگر و ایده گرفتن از طرح تیم های دیگر را شاید بزرگترین تجربه استرالیا باید دانست
پس از استرالیا دیدگاه تیم در مورد مسائل پختلف بسیار پخته تر شده بود
از طرح خودرو گرفته تا کلاس رقابتی غزال
پس از جلسات متعدد تیم با دکتر بری نیا و دکتر اسایی این بار تیم تصمیم گرفت خودرویی دو سرنشین و چهار چرخ بسازد
این نسل از خودرو ها پیشرفته ترین خودرو های مسابقات هستند و پیچیدگی های طراحی این نسل به مراتب بیشتر است
هدف این نسل ساختن خودرویی مشابه خودرو های کوچک شهری و تماما سولار است
اگر چه اعضای تیم بسیار با انگیزه بودند اما مشکلات مالی اینبار مانع انجام بموقع پروژه شد .
طراحی ها اماده بود با این وجود هیچ موسسه ای حاضر به حمایت از غزال نشد و ساخت خودرو هرگز محقق نشد
مسابقات ۲۰۱۳ بدون حضور تیمی از ایران برگزار شد و فرصتی بسیار بزرگ از دست رفت
پروژه تقریبا تا پایان سال ۲۰۱۳ هیچ پیشرفتی نداشت تا اینکه در همین سال تیم دوباره اقدام به بازنگری طراحی ها کرد
در این سال تیمی ۲۱ نفره متشکل از بچه های مکانیک برق و طراحی صنعتی ایجاد شد
جلسات متعددی نیز با شرکت های مختلفی برگزار شد و در نهایت چند شرکت حاضر به حمایت از غزال شدند
بنیاد فرهنگی مصلی نژاد و بانک پاسارگاد اصلی ترین حامیان تیم بودند
پس از بازنگری طراحی ها حدود ۹ ماه فرصت تا شروع مسابقات باقی بود
تیم با مشقت بسیار در شرایط سخت تحریم با صرف وقت بسیار زیاد و ایثار گرانه موفق شد غزال ۳ را به مسابقات استرالیا برساند
اینبار دیگر جایی برای آزمون و تست نبود
اگر غزال به مسابقات میرفت و نتیجه ی خوبی نمیگرفت عمر این پروژه به پایان میرسید و دیگر هیچ شخصی حاضر به حمایت از
غزال نمیشد
همه چیز به عملکرد غزال و بچه ها بستگی داشت
صحبت از مرگ و زندگی پروژه ای بود که سال های سال بیشترین تلاش ها و بهترین دوستی ها در خلال آن شکل گرفته بود
با وجود تمام سختی ها و با وجود اینکه خودرو قبل از ترک ایران تقریبا در هیچ تستی شرکت نکرده بود تلاش ها نتیجه داد
غزال ایرانی ۳ خوش درخشید
کسب مقام سوم در مسابقات سرعت و هفتم در مسابقات مسافت در بین ۴۲ تیم شرکت کننده از بیش از ۲۰ کشور جهان
دستاوردی بسیار بزرگ بود
شاید حتی از حد تصور خود بچه های تیم هم خارج بود
این نتیجه خارق العاده وقتی مشخص میشود که هزینه های ساخت غزال را با هزینه های سایر تیم ها مقایسه کنیم
تیم غزال چیزی حدود ۸۰۰ میلیون تومان هزینه کرده بود در حالی که بوخوم المان که مقام دوم مسابقات را کسب کرد حدود ۵
میلیون یورو و تیم آیندهوون هلند حدود ۲۰ میلیون یورو خرج کرده بودند
پس کسب این نتیجه بسیار جالب توجه و عالی بود
همانطور که گفتیم استرالیا محل گفتگوی تیم ها با یکدیگر و کسب تجربیات بسیار است
مسابقات ۲۰۱۵ که در مهر ماه ۱۳۹۴ برگزار شد
تیم پس از مسابقات با روحیه ای دو چندان به تهران بازگشتند و انبوهی از تجربیات ناب را با خود به ایران آوردند
در اولین اقدام تجربیات تک تک اعضا تیم در مسائل طراحی و مسائل ساخت به صورت مدارکی جمع اوری شده است
پس از برگزاری جلسات متعدد با دکتر ابری نیا مسائل کلی طراحی غزال ۴ مشخص و هدف گزاری مربوطه نیز انجام شد شد و
تیم به سرعت کار های خود را شروع کرد
در تابستان گذشته تیم برای شناسایی خودرو ی خورشیدی غزال ایرانی به مردم ایران،عمومی سازی علم و نمایش پیشرفت های
علمی کشورمان ایران در عرصه ها مختلف و خودرو های خورشیدی برنامه ای بسیار بزرگ در نظر گرفت
تور علمی دریای خزر تا خلیج فارس و برنامه ی های جانبی آن مهمترین قسمت این برنامه بود
تیم خودروی خورشید به همراه اعضای جدیدش فاصله ۲۷۰۰ کیلومتری شمال تا جنوب ایران را در مدت ۸ روز پیمود و در تمامی
شهر ها برنامه های مختلفی را برای مردم عزیز ایران تدارک دید
همچنین حضور در آسایشگاه کهریزک و دعوت از کودکان موسسه محک نیز جزئی از برنامه های جاری تیم در جهت اهداف عام
المنفعه و امید دادن به جوانان ایرانی است
خصوصیات فنی غزال ۳ را میتوانید در اینجا ببینید :
تعداد سرنشین: دو نفر
تعداد چرخ: چهار عدد
نیروي محرکه: دو موتور الکتریکي روي چرخ هاي عقب
سطح دریافت انرژی: ۵٫۲ مترمربع سلول خورشیدي
راندمان سلول هاي خورشیدي سیلیکني: ۲۳٫۹ درصد
وزن بدون سرنشین: ۴۳۸ کیلوگرم
سرعت متوسط: ۹۰ کیلومتر بر ساعت
حداکثر سرعت: ۱۶۰ کیلومتر بر ساعت
سیستم هاي جستجوگر حداکثر نقطه توان (MPPT) توسط تیم خودرو خورشیدي طراحی و ساخته شده است .
همانطور که ذکر شد تیم یک خودروی تمام برقی به نام آروین را نیز ساخته است
پروژه ی آروین پس از ساخت غزال ۱ با همکاری ۱۴ دانشجوی مکانیک و برق دانشگاه تهران زیر نظر دکتر ابری نیا و دکتر آسایی
شروع شد و منجر به ساخت خودوریی شد که قابلیت تجاری سازی را داراست با این حال شرکت های مختلف هنوز تصمیم به
استفاده از تجربیات تیم نگرفته اند .
اطلاعات فنی این خودرو نیز این چنین است :
تعداد سرنشین: دو نفر
تعداد چرخ: چهار عدد
توان موتور: ۲۳ کیلووات
وزن بدون سرنشین: ۵۰۰ کیلوگرم
حداکثر سرعت: ۸۰ کیلومتر بر ساعت
فاصله محور دو چرخ: ۱٫۸ متر
محور محرک عقب،
محور فرمان پذیر جلو،
تعلیق روي هر دو محور،
ترمز هر ۴ چرخ
در حال حاضر طراحی و ساخت خودرو خورشیدی غزال ایرانی ۴ در مرکز طراحی و ساخت غزال ایرانی در حال انجام است و هدف
شرکت در مسابقات استرالیا ۲۰۱۷ است. این خودرو دارای چهار چرخ و چهار سرنشین خواهد بود و از این جهت دومین خودرو
خورشیدی ۴ سرنشین در جهان است. اولین خودرو خورشیدی ۴ سرنشین توسط تیم دانشگاه آیندهوون هلند ساخته شده است .
در پایان اشاره یه این نکته ضروری است که غزال ایرانی حاصل همکاری چندین نفردر مدت حدود ۱۲ سال است که زیر نظر دکتر
ابری نیا و تجربه های ایشان شکل گرفته و فعالیت میکند
این بچه ها در عین تفاوت هایی که با یکدیگر دارند بسیار صمیمی و یک دل هستند و یقینا این صمیمت و یک دلی است که
این کار سخت و بزرگ را ممکن ساخته است .
مرکز طراحی و ساخت غزال ایرانی پس از ۱۲ سال فعالیت اکنون بصورت یک مرکز نوآوری و توسعه فنآوری دیده می شود و
چندین پروژه تجاری سازی در برنامه آینده خود قرار داده است که اعضای تیم خودرو خورشیدی بتوانند در این پروژه ها مشارکت
نموده و کارآفرینی و توسعه کسب و کار های دانش بنیان را دنبال کنند .